Εγκαίνια: 4 Δεκεμβρίου 2026, 19:00 @ NiMAC


Διάρκεια: 4 Δεκεμβρίου 2026 – 30 Μαΐου 2027


Επιμελήτρια: Δρ. Έλενα Στυλιανού


Καλλιτέχνες: Ραΐσσα Αγγελή, Βαγγέλης Βλάχος, Ελίνα Ιωάννου, Χρίστος Κυριακίδης, Φάνος Κυριάκου, Νικόλας Κυρίλλου, Νικόλας Λαμπούρης, Άγγελος Μακρίδης, Μαρίνα Ξενοφώντος, Βίκυ Περικλέους, Έφη Σαββίδη, Θεοπίστη Στυλιανού-Λάμπερτ, Λεόντιος Τουμπουρής, Αλέξης Φιδετζής, Σάββας Χριστοδουλίδης

Δελτίο Τύπου
Φωτογραφίες

Για τη μνημειακότητα, την εξουσία και την πολιτική της ορατότητας

Τι σημαίνει να τοποθετείται κανείς σε βάθρο; Ποιοι αποφασίζουν τι αξίζει να ανυψωθεί, να διατηρηθεί στη μνήμη και να τιμηθεί, και ποιοι παραμένουν αόρατοι; Και πώς μπορούν οι πολιτιστικοί θεσμοί να εξετάσουν κριτικά τον δικό τους ρόλο ως χώρων όπου η ιδεολογία και η γνώση παράγονται, προωθούνται και αποτελούν αντικείμενα διαπραγμάτευσης, ενώ οι ίδιοι παραμένουν στενά συνυφασμένοι με τις ίδιες δομές που επιδιώκουν να αμφισβητήσουν;

Τα  ζητήματα αυτά βρίσκονται στον πυρήνα της ομαδικής έκθεσης Who Owns the Pedestals, η οποία διαπραγματεύεται την αντίληψη του βάθρου ως μιας αμιγώς λειτουργικής και ουδέτερης βάσης. Μια κατασκευή που εκ πρώτης όψεως μοιάζει να έχει δευτερεύουσα σημασία μετατρέπεται σε αφετηρία εικαστικής παρέμβασης, καθώς μέσα από μια πιο προσεκτική εξέταση γίνεται αντιληπτό ότι διαμορφώνει την ορατότητα, καθιερώνει ιεραρχίες και προσδίδει υλική υπόσταση στην πολιτισμική και πολιτική εξουσία. Η έκθεση καλεί το κοινό να στρέψει το βλέμμα όχι μόνο σε όσα ανυψώνονται και παρουσιάζονται, αλλά και στα συστήματα, τις ιστορίες και τους παράγοντες που καθιστούν δυνατή αυτή την ανάδειξη, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του καλλιτεχνικού θεσμού.

Τι συμβαίνει όταν αυτή η κατασκευή αδειάζει, τίθεται υπό αμφισβήτηση, καταλαμβάνεται ή μετασχηματίζεται, ή όταν παύει πλέον να λειτουργεί ως στήριγμα μεγάλων αφηγήσεων;

Δύο σημεία αναφοράς διαμορφώνουν το εννοιολογικό πλαίσιο της έκθεσης. Το πρώτο είναι το έργο του μοντερνιστή γλύπτη Constantin Brancusi, ο οποίος αντιμετώπιζε το βάθρο ως αναπόσπαστο μέρος του έργου και όχι ως μια απλή βάση. Το δεύτερο είναι το κενό βάθρο. Για δεκαετίες, το άδειο Τέταρτο Βάθρο (Fourth Plinth) στην πλατεία Τραφάλγκαρ του Λονδίνου ανέδειξε τις εντάσεις που είναι εγγεγραμμένες στην ιμπεριαλιστική ιστορία και στη δημόσια μνημόνευση. Η μετατροπή του σε πλατφόρμα σύγχρονης τέχνης το 1998 κατέδειξε πώς ένας φαινομενικά κενός χώρος μπορεί να καταστεί πεδίο κριτικού αναστοχασμού και τόπος διαπραγμάτευσης της κοινής δημόσιας συνείδησης.

Υπό αυτό το πρίσμα, η έκθεση δεν αντιμετωπίζει το βάθρο ως ένα σταθερό θεμέλιο εδραιωμένων αφηγήσεων εξουσίας. Αντίθετα, το προσεγγίζει ως ένα ανοιχτό, μεταβαλλόμενο και δημόσιο πεδίο, όπου οι ιστορικές αφηγήσεις μπορούν να αμφισβητηθούν, οι ιεραρχίες να αποδομηθούν και όπου νέες μορφές ορατότητας και συλλογικού νοήματος μπορούν να αναδυθούν. Μέσα από σύγχρονες εικαστικές πρακτικές που διευρύνουν τις δυνατότητες της γλυπτικής μέσα από τον διάλογό της με τη φωτογραφία, το σχέδιο και το βίντεο, η έκθεση προτείνει μια μετατόπιση της οπτικής: από το ερώτημα σε ποιον ανήκει το βάθρο, στο ερώτημα ποιος μπορεί να το αναδιαμορφώσει.

Κάθε έργο συνομιλεί, άμεσα ή έμμεσα, με αυτά που το περιβάλλουν. Ορισμένα έργα ανυψώνονται· άλλα αναδεικνύουν όσα παραμένουν αθέατα και ανείπωτα. Κάποια αποαποικιοποιούν τον εκθεσιακό χώρο, «αποικίζοντας» τα βάθρα του ίδιου του θεσμού, ενώ άλλα επιβεβαιώνουν, μέσα από το χιούμορ και την παιγνιώδη διάθεση, ότι η τέχνη εξακολουθεί να αποτελεί μια πολιτική χειρονομία. Η προσοχή στρέφεται επίσης στην αόρατη εργασία: εκείνη των συντηρητών, των τεχνικών και των εργαζομένων που στηρίζουν τον κόσμο της τέχνης, αλλά και εκείνων των οποίων η εργασία παραμένει κρυμμένη στην καθημερινότητα και στις πιο συνηθισμένες δραστηριότητες. Πρόκειται για εργασίες που σπάνια συζητούνται ή θεωρούνται άξιες δημόσιας προβολής.

Σε μια εποχή κατά την οποία τα μνημεία και οι μεγάλες αφηγήσεις αμφισβητούνται, απομακρύνονται, επανερμηνεύονται και επαναπροσδιορίζονται σε όλο τον κόσμο —είτε πρόκειται για την αποδόμηση παγιωμένων αφηγήσεων είτε για την ανέγερση νέων, εξίσου προβληματικών— η έκθεση μας καλεί να επανεξετάσουμε τις δομές μέσα από τις οποίες οι κοινωνίες αποφασίζουν τι και ποιον επιλέγουν να τιμήσουν και να διατηρήσουν στη συλλογική μνήμη. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη τέχνη μπορεί να ανατρέψει καθιερωμένους τρόπους θέασης, αποσταθεροποιώντας παράλληλα τις θεσμικές δομές και τις ιστορικές αφηγήσεις που τη στηρίζουν. Πάνω απ’ όλα, η έκθεση αναδεικνύει τη συλλογική προσπάθεια, την αλληλεξάρτηση και τη φροντίδα που απαιτούνται για να επανεξετάσουμε οποιοδήποτε βάθρο ή και όλα τα βάθρα ανεξαιρέτως.

 

** Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το παράλληλο πρόγραμμα εκδηλώσεων και δράσεων θα ανακοινωθούν το προσεχές διάστημα μέσω των επίσημων επικοινωνιακών καναλιών της έκθεσης.

 

Ώρες λειτουργίας:
Τετάρτη – Σάββατο: 10:00 – 20:00
Κυριακή: 10:00 – 18:00
Δευτέρα & Τρίτη: Κλειστά

NiMAC
Παλιάς Ηλεκτρικής 19, 1016 Λευκωσία, T: 22797400
Email: info@nimac.org.cy
www.nimac.org.cy, www.facebook.com/NiMACnicosia/, @nimac_cy